تبلیغات
هوانوردی - تاریخچه هوانوردی در ایران

تاریخچه هوانوردی در ایران

دوشنبه 5 مهر 1389 12:32 ق.ظ

نویسنده : ali hossein Gholami //delaram shapouri
شركت هــــوانــــوردی هــما كـــه در مجامـــع بین المللی به "ایران ایر" معروف است، در ماه فوریه سال 1962 توسط دولت وقت ایران تاسیس گردید. در آن زمان، مجلس با تصویب لایحه ای به هما اجازه داد تا كنترل تمام اموال و دارایی های دو شركت هـــــــــوانـــــــــوردی ایران ایرویز و خدمات هوانوردی ایران را در دست بگیرد. ایران ایر بعد از گذشت مدت كوتاهی از كنترل دو شركت یاد شده، موفق شد با تلاش و كوشش فراوان برای خود در میان دیگر شركت های هوانوردی جهان، وجهه ای در خور نام ایران بیابد. ب ا وجودی كه در ابتدا هما یك شركت كوچك قلمداد می شد، ولی درعین حال نقش بسیار مهمی در شبكه حمل و نقل هوایی بین المللی ایفا می كرد. بعد از چند سال فعالیت، شمار پرسنل شركت هما به 12 هزار نیروی فنی و باتجربه بالغ گردید. در سال 1970 مدیرعامل هما به دلیل موفقیت چشمگیرش در اداره و كنترل ایران ایر، به ریاست سازمان بین المللی شركت های هوانوردی موسوم به یاتا )IATA( برگزیده شد. با وجودی كه مالكیت شركت ایران ایر كاملاً در اختـیار دولت می باشد، ولی هما جزو معدود شركت های هوانوردی است كه تا سال 1979 همچنان سودآوری خود را حفظ كرده بود.
ایران ایر در دهه 70 میلادی علاوه بر خدمات پروازی از طریق تا‡سیس هتل های زنجیره ای هما، به ارایه خدمات رفاهی فرودگاهی به مسافران پرداخته است. در حال حاضر هتل های شركت هما در شهرهای تهران، شیراز، بندرعباس، رامسر و مـشـهد به مسافران داخلی و خارجی خدمات رفاهی ارایه می دهند. به علاوه، قرار است یك هتل 42 طبقه دیگر در محل كنونی هتل هما ساخته شود كه به گفته مدیران شركت ایران ایر، بزرگ ترین هتل خاورمیانه خواهد بود.

پارس ایر

پارس ایر اولین شركت هوانوردی ایران است كه در سال 1969 فعالیت رسمی خود را آغاز كرد. این شركت اولین هاب پروازی خود را در مشهد مقدس تا‡سیس كرد كه از آنجا به شهرهای طبس و بیرجند پرواز می نمود. اولین هواپیمایی كه توسط این شركت به خدمت گرفته شد، یك هواپیمای شش سرنشین از نوع Shrike 500B بود. در سال 1975 ناوگان پارس ایر، با 32 هواپیمای مختلف از جمله 4 فروند هواپیمای فوكر، خدمات پروازی خود را به 14 شهر مختلف ایران گسترش داد. پارس ایر تا سال 1979 خصوصی بود تا اینكه با پیروزی انقلاب اسلامی، ملی اعلام شد و به ایران ایر واگذار گردید.

خطوط هوایی ویژه

شركت خطوط هوایی ویژه با هدف ارایه خدمات ویژه به سازمان های دولتی نظیر بذرپاشی و سـمپاشــی هــوایــی، بازبـیـنــی و كـنترل خــطـوط برق رسانی ولتاژ بالا، مراقبت از جنگل ها، پست هــوایــی و آـتـش نـشانـی هـوایـی ـتا‡سـیس گردید. سهامداران این شركت پارس ایر و ایرتاكسی با سهم 51 درصد و هور آسمان با سهم 49 درصد بودند.
به جز شركت خطوط هوایی ویژه، چند شركت كوچك هوایی دیگر نیز در ایران تاسیس شدند كه از آن میان می توان به ایرتاكسی و ایر سرویس اشاره كرد كه به ترتیب در سال های 1958 و 1962 تا‡سیس گردیدند. ایرتاكسی ویژه پروازهای عمومی داخلی چارتر و ایرسرویس برای ارایه خدمات پروازی به شركت ملی نفت ایران تا‡سیس شده بودند.


سازمان هواپیمایی كشوری

درست بعد از چند سال كه از اختراع هواپیما می گذشت، جهانیان به این نتیجه رسیدند كه هوانوردی تنها یك موضوع و پدیده داخلی نبوده و باید با آن به صورت بین المللی برخورد كرد. فرانسه اولین كشوری بود كه با دعوت از 18 كشور اروپایی در سال 1910 اقدام به برگزاری یك كنفرانس ویژه در این مورد نمود. درخلال این نشست بسیار مهم و تاریخی، شركت كنندگان چند اصل مهم هوانوردی را پایه گذاری كردند. این نشست گردهمایی های بعدی را به دنبال خود داشت و در نهایت به تا‡سیس سازمان ایكائو )ICAO( منجر گردید. ایكائو كه مسوِ ولیت تدوین و تنظیم استانداردهای عملیاتی و فنی هوانوردی را بر عهده دارد، از سال 1947 رسماً فعالیت خود را آغاز كرده است.
بـــه دنبال آغاز فـعالـیت های هــوانــوردی در كشورمان در سال 1946، نیاز به تشكیل یك سازمان دولتی برای نظارت بر امور هوانوردی داخلی و خارجی بیش از پیش احساس شد. در نتیجه با فرمان دولت وقت (قـوام السلـطـنـه)، سازمان هـواپیمایی كشوری به عنوان بخشی از وزارت راه و ترابری تا‡سیس گردید. سازمان هواپیمایی ایران در 19 ژوییه سال 1949 به عضویت رسمی ایكائو درآمد.

ایران ایرویز

در دسامبر سال 1944 گروهی از سرمایه داران ایرانی متشكل از مدیران سابق دولتی و چند تن از بازرگانان و تجار برجسته، شركت هوایی ایران ایرویز را در قالب یك شركت هوایی خصوصی تا‡سیس كردند. بعدها چند تن از همین افراد، اولین سازمان مسافرتی و گردشگری كشورمان را با عنوان ایران تور پایه گذاری نمودند. در صنعت هوانوردی یــك قاعده كلــی وجـود دارد مبـنـی بر ایـنـكـه، شركت های كوچك و نوپا برای استفاده از توان تخصصی و فنی شركت های با تجربه این صنعت، با آنها قرارداد همكاری امضاء می كنند. به همین دلیل، در سال 1945 ایران ایرویز قبل از خرید هر نوع هـواپیمایی با شركت آمریكایی TWA، كه یك شركت بزرگ هوانوردی داخلی و بین المللی بود و 17 سال سابقه فعالیت در صنعت هوانوردی داشت، موافقتنامه همكاری امضاء نمود. این موافقتنامه به ایران ایرویز امكان می داد تا از دانش فنی این شركت باتجربه به نفع صنعت هوانوردی ایران بهره برداری كند. براساس موافقتنامه یاد شده، 10 درصد از سهام ایران ایرویز به TWA واگذار گردید.

اولین خلبانان زن ایرانی

خانم آینا اَفشید، اولین بانوی ایرانی است كه در سال 1946 توسط شركت ایران ایرویز برای خلبانی هواپیماهای تجاری به استخدام درآمد. وی در زمره اولین گروه از بانوان ایرانی است كه در كلوپ پروازی ایران با مدرك خلبانـــــــــــــی بازرگانــــــــــــی، فارغ التحصیل شد. خانم افشید اولین پرواز خود را به عنوان كمك خلبان با یك هواپیمای DC-3 شركت ایران ایرویز به انجام رساند. وی بعد از مدت كوتاهی به دلایل نامعلوم این حرفه را كنار گذاشت. بعد از او خانم ها عفت تجارتچی و صدیقه دولتشاهی، دو بانوی دیگر ایرانی بودند كه موفق به كسب درجه خلبانی و پرواز با هواپیماهای مسافربری شدند.


تاریخچه ادوار صنعت هواپیمایی ایران

بعد از گذشت حدود 80 سال از عمر صنعت هوانوردی ایران، می توان گفت این صنعت هشت دوره متفاوت زمانی را پشت سر گذاشته است كه عبارتند از:

)1 دوره ( 1923-1927تاسیس نیروی هوایی ارتش)
)2 دوره ( 1927-1932آغاز به كار خط هوایی یونكرز آلمان در ایران)
)3 دوره ( 1932-1938دوره غیبت حمل و نقل هوایی تجاری و بازرگانی)
)4 دوره ( 1938-1946تاسیس خط هوایی وزارت پست، تلگراف و تلفن)
)5 دوره ( 1945-1961تاسیس خطوط هوایی ایران ایرویز و پرشین ایرسرویس)


)6 دوره ( 1961-1962تاسیس خط هوایی ایران یونایتد)
)7 دوره ( 1962-1979تاسیس ایران ایر و دوره شكوفایی صنعت هوانوردی كشور)
)8 دوره 1979 تاكنون: (دوره بعد از انقلاب و عصر شركت های هوایی چندگانه)


اولین هواپیمای ساخت ایران

اولین هواپیمای ساخت ایران كه ستوان دوم خلبان سیاوش سیاهپوش آن را با موفقیت آزمایش كرد، با نام DeHaviland DH9A در سال 1930 توسط مختصصان داخلی طراحی و ساخته شد. با وجودی كه این اولین تجربه ساخت هواپیما در داخل به شمار می رفت، ولی چند سال بعد از آن، ایران صاحب یك كارخانه هواپیماسازی شد كه قادر بود چند مدل مختلف هواپیما را مونتاژ و تعمیر كند. در سال 1933 ماشین آلات مورد نیاز كارخانه هواپیماسازی شهباز از انگلستان خریداری و در سال 1935 نصب و راه اندازی شدند. این كارخانه در آن زمان اقدام به تولید یك سری هواپیماهای جنگنده و آموزشی نظیر Tiger Moth، Hawker Audax و Hawker Hind می كرد. سال 1938 اولین مجموعه از تولیدات كارخانه شهباز آماده بهره برداری شد، اما متاسفانه با شروع جنگ جهانی دوم و اشغال ایران توسط نیروهای متفقین، كارخانه شهباز نیز توسط نیروهای انگلیسی مصادره گردید.


دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -